Vodič za Sibinj (Sibiu) – gde kuće imaju oči

Sibinj ili Sibiu je jedan od najposećenijih gradova u Transilvaniji i jedan od najvažnijih kulturnih centara u Rumuniji. U srednjem veku osnovali su ga transilvanijski Sasi, a u njemu se i dan-danas itekako oseća nemački uticaj. Sibinj je postao deo Rumunije nakon Prvog svetskog rata, dok se većina njegove nemačke zajednice iselila tokom druge polovine 20. veka.

Zbog svog kulturno-istorijskog značaja, Sibinj je 2004. godine započeo proces pripreme za upis na Uneskovu listu svetske baštine, a 2007. godine je proglašen evropskom prestonicom kulture.

Iako je centralno gradsko jezgro površinski malo i za razgledanje grada ne treba više od jednog dana, Sibinj ima da ponudi pregršt atrakcija – od kojih su najčuvenije kuće sa očima, zbog čega je Sibinj zaradio nadimak Grad sa očima.

Turistima iz naših krajeva biće interesantno i ime velikog vojskovođe i borca protiv Turaka Sibinjanina Janka. Iako njegovo ime na srpskom sugeriše da je poreklom iz Sibinja, njegovo tačno mesto rođenja nije poznato. Za malo manje upućene, Sibinjanin Janko je umro u Zemunu 1456. godine, nakon što je odbranio Beograd od osmanske opsade koju je lično predvodio sultan Mehmed Osvajač.

Šta videti u Sibinju

Stari grad Sibinja je podeljen na Gornji grad koji je tokom istorije bio trgovački centar Sibinja i Donji grad u kome se uglavnom odvijala proizvodnja. U Gornjem gradu se nalaze skoro sve znamenitosti, ali itekako vredi prošetati i Donjim gradom u kome se nalaze šarene i pomalo oronule kuće i ostaci gradskih zidina.

S obzirom na to da smo bili smešteni na manje od dva minuta hoda od Velikog trga, glavnog gradskog trga, obilazak Sibinja smo i počeli u samom srcu grada. Veliki trg je bio centar svih gradskih zbivanja još od 15. veka i na njemu se i danas odvija većina kulturnog života u Sibinju.

Veliki trg okružuju neke od najvažnijih građevina u gradu – a ovde su i neke od najlepših kuća sa očima u Sibinju. Ove oči su zapravo prozori u potkrovlju, ali kada ih gledate, zaista imate utisak kao da vas posmatraju gde god da krenete (pogotovo noću). Ovih kuća ima po čitavom gradu, a osim u Sibinju, možete da ih vidite i u drugim transilvanijskim gradovima, uključujući Segešvaru. Inače, po legendi su Nemci namerno pravili ovakve kuće da bi ljudi imali utisak da ih neko stalno gleda – iako su ovakvi prozori zapravo pravljeni zbog ventilacije.

Elem, rekosmo da se na Velikom trgu nalaze bitne gradske atrakcije – za početak, tu je Brukentalova palata, sagrađena u 18. veku kao rezidencija ličnog savetnika Marije Terezije i transilvanijskog guvernera Samuela fon Brukentala. Njegova umetnička zbirka postala je dostupna javnosti 1790. godine, tri godine pre otvaranja Luvra, dok je muzej zvanično otvoren 1817. godine i smatra se najstarijim muzejem u Rumuniji.

Brukental nacionalni muzej danas čini nekoliko građevina po Sibinju, ali u palati se nalazi impresivna kolekcija slika i knjiga koje su pripadale Brukentalu. Tokom naše posete Sibinju, ispred muzeja je otkrivena statua Semjuela Brukentala koji je i osnovao muzej u svojoj rezidenciji, a osim toga su na trgu bili postavljeni i mnogobrojni šatori u kojima su bile izložene knjige i stripovi.

Odmah pored Brukental palate je smeštena i Jezuitska crkva, Crkva Svete Trojice, jedna od najbitnijih crkava u gradu. Ono što mnogi ne znaju jeste da se u dvorištu crkve (vrata nedaleko od ulaza u crkvu) nalazi spomenik Svetom Jovanu Nepomuku – ovaj spomenik je podignut u 18. veku na Velikom trgu, ali su ga komunisti posle Drugog svetskog rata sakrili u dvorište Bruktenalove palate, da bi na kraju tek 1988. godine bio prebačen u crkveno dvorište.

Na Velikom trgu se još nalazi barokna Plava kuća i velika fontana. A ovde je sagrađen i Savetni toranj – koji se delom nalazi na Velikom, a delom na susednom Malom trgu. Savetni toranj iz 12. ili 13. veka je jedan od simbola grada čiji se izgled drastično menjao tokom vekova. Osim izgleda, i funkcija tornja je bila drugačija tokom epoha, pa je tako jedno vreme služio kao skladište za pšenicu i kao osmatračnica u slučaju požara.

Zanimljivo je da Savetna kula nije imala nikakve veze sa gradskim savetom – osim što su se gradski čelnici sastajali u kući nedaleko od nje. Danas Savetna kula služi kao izložbeni prostor u kome možete više da saznate o istoriji grada, i sa čijeg vrha se pružaju sjajni pogledi na ceo Stari grad. Stepenice u kuli su prilično uske i vrtoglave, ali se zaista vredi popeti gore pošto je ovo jedno od retkih mesta odakle možete da vidite čitavu panoramu Sibinja.

Na Malom trgu je smeštena još jedna čuvena gradska atrakcija – Most laži. Ovaj mali pešački most je sagrađen sredinom 19. veka na mestu starijeg drvenog mosta i prvi je most napravljen od livenog gvožđa (hvala čitatelju na ispravci!) u Rumuniji. Ono što je veoma interesantno oko ovog mosta jesu legende koje se vezuju za njega.

Po najčuvenijoj, most će se srušiti ukoliko na njemu izgovorite laž. Međutim, druga legenda kaže da su sa ovog mosta bacani prodavci koji su pokušavali da prevare kupce. Treća kaže da je most bio sastajalište mladih parova – momci bi devojkama rekli da ih čekaju na mostu, a one su ih mučene čekale satima, sve dok ne bi shvatile da su ih momci slagali i da se neće pojaviti. Po još jednoj legendi, ovaj most su često prelazili zajedno zaljubljeni parovi – devojke bi se klele da su device, a kada bi mladoženje nakon braka shvatili da su bili prevareni, bacali bi svoje novopečene supruge sa mosta.

Iako su ove legende od mosta napravile čuvenu turističku atrakciju, istina o imenu mosta je nažalost prilično dosadna. Naime, most su Nemci nazvali ležeći most (Liegenbrücke), što se vremenom iskrivilo u most laži.

Na Malom trgu još se nalazi Muzej farmacije, u kome može da se vidi istorijska kolekcija lekova, medicinskih instrumenata i drugih bizarnih stvari koje su se koristile za lečenje ljudi. Apoteka se zvala Crni medved i na ovom mestu je radila više od 150 godina. Muzej danas verovatno ne izgleda sasvim kao što je ta apoteka izgledala, ali je svakako zanimljivo videti rekonstrukciju stare apoteke. Nažalost, Muzej farmacije nije bio otvoren tokom naše posete Sibinju, ali pošto smo bili u sličnom muzeju u Talinu, u Estoniji, toplo savetujemo da ga posetite ukoliko imate prilike.

Na kraju, odmah iza Mosta laži smeštena je Kuća kalfi – prenoćište putujućim zanatlijama. Ispred kuće se nalazi džinovski stub sa ekserima – iako bi čovek prvo pomislio kako stub sa ekserima ispred stare kuće u jednom transilvanijskom gradu ima neke veze sa vampirima, putujuće zanatlije su zapravo na ovaj način ostavljale svoj „trag“ u svakom mestu na proputovanju.

Naime, ove kalfe su putovale od mesta do mesta da bi usavršile svoj zanat. Tri godine nisu smele da priđu na manje od 50 kilometara od rodnog grada, a sa sobom su na putovanje nosile po jedan novčić koji su na kraju putovanja morale da vrate kući. Zanimljivo je spomenuti da nisu smele da imaju više od 30 godina, budu u braku, imaju decu, obaveze ili dugove.

Putujuće zanatlije su 2002. godine obnovile ovu kuću i nastavile tradiciju zabijanja eksera u stub, za šta se veruje da im donosi sreću. Gostionica bi trebalo da radi, mada nije bila otvorena kada smo mi bili u Sibinju – a nije nam delovalo da je otvorena po onome što smo mogli da vidimo kroz prozore. Bilo kako bilo, priča o putujućim zanatlijama je interesantna, a ionako je ova kuća jako blizu i Huet trga i prolaza ka Donjem gradu.

Iako zvanično klasifikovan kao trg, Huet trg zapravo i ne liči na trg – ali se na njemu nalazi impresivna Luteranska katedrala čiji toranj se vidi iz svih delova grada. Ova grandiozna gotska katedrala je podignuta u 14. veku na mestu starije crkve, a u njoj su sahranjene neke od najistaknutijih gradskih ličnosti, uključujući guvernera Brukentala.

Međutim, katedrala je najpoznatija po tome što je ispred nje ubijen, a zatim u njoj sahranjen Mihnea Zli, sin ozloglašenog vlaškog vojvode Vlada Cepeša. Mihneu je ubio srpski plemić Dimitrije Jakšić, navodno zato što je silovao njegovu kćerku. Iako smo baš želeli da vidimo i njegov grob i da se popnemo na toranj, crkva je tokom naše posete bila zatvorena za javnost zbog renoviranja (renoviranje je završeno u međuvremenu i crkva je sada opet otvorena).

Sa Huet trga može da se izbije na Veliki trg ili da se pored Kalfelor kuće spusti u Donji grad – odmah pored ove kuće se nalaze stepenice koje vode u Donji grad, a čim se siđe dole, pruža se odličan pogled na katedralu.

U Sibinju imaju još da se vide preostala četiri gradska tornja koja se nalaze jako blizu Velikog trga. Kao i u drugim mestima u Transilvaniji, tornjevi u Sibinju se takođe zovu po zanatlijama koje su ih čuvale – sačuvane su Debela kula (Turnul Gros), Tesarska kula (Turnul Dulgherilo), Grnčarska kula (Turnul Olarilor) i Kula arkebuzira (Turnul Archebuzierilor).

Paralelno sa ulicom u kojoj su kule je ulica Nikolaje Balčesku, glavna gradska pešačka zona u kojoj se nalazi veliki broj raznoraznih radnji, a koja počinje kod Velikog trga i završava kod malog ali lepo sređenog parka u čijoj neposrednoj blizini je i prelepa Crkva Svete Trojice, pravoslavna crkva sagrađena po ugledu na Aja Sofiju u Istanbulu. U Sibinju ima još nekoliko crkava, poput Ursulinske i Reformisane crkve.

Ovo su bile sve važne i manje važne atrakcije u Sibinju, ali ono što ovom simpatičnom transilvanijskom gradu zaista daje posebnu draž su mnogobrojne ulice i uličice koje vode do trgova, stepenica, prolaza i drugih skrivenih gradskih mesta. S obzirom na to da je za sve nabrojano dovoljno manje od 4-5 sati, za lutanje po manje poznatim mestima u Sibinju ostaje dovoljno vremena – kao i za odmaranje u nekom od mnogobrojnih modernih ili tradicionalnih kafića i restorana.

Pored Segešvara i Brašova, Sibinj je najlepši i najznačajniji grad u Transilvaniji, a osim što je šetnja Sibinjom šetnja kroz prošlost, ovde ćete videti karakterističnu transilvanijsku arhitekturu, naučiti nešto novo o istoriji i kulturi ovog grada i cele regije – i imati utisak kao da oči koje nikad ne spavaju stalno motre na vas. Ali hej, ovo je Transilvanija – a putovanje u Transilvaniju ne bi bilo potpuno bez makar nečeg strašnog. 😉

Ako imate pitanja, utiske ili preporuke, pišite nam u komentarima – uvek nam je drago da vas čujemo.

Ako vam je ovaj vodič pomogao da isplanirate putovanje, možete da nas častite kafom i tako podržite Zajedno oko sveta. Sve vodiče pišemo sami, na osnovu naših putovanja, a vaša podrška nam pomaže da nastavimo da ih pravimo. Možete nas podržati i tako što ćete nas zapratiti na Instagramu.

Častite nas kafom ovde | Pratite nas na Instagramu

Hvala na čitanju – do sledećeg putopisa!